Psychopatologia Polityczna

21451

Wiara we własne mesjaństwo; w to, że lider nie podlega sądowi świeckiemu czy opinii kolegów, i tylko Bóg i historia mogą należycie ocenić jego/jej dokonania; samoizolacja od zwykłych śmiertelników. Te trzy i jeszcze jedenaście cech są właściwe dla hybris-osobowości – wyróżnianej przez psychiatrów psychopatologii u osób posiadających władzę.

O tym jak najwyższe stanowiska doprowadzają do rozwoju psychopatologii opowiada artykuł psychologów J. Mołczanowej i A. Umniaszkina „Rehabilitacja psychiatrii politycznej: niezdrowe społeczeństwo i zaburzenia psychiczne związane z posiadaniem władzy”.

Badania nad właściwościami osobowymi działaczy politycznych mają długą historię. Harold Lasswell w „Psychopatologii i polityce” uzasadnił tezę, że ludzie polityczni (Homo politicus) najczęściej dążą do zrekompensowania powstającego we wczesnym dzieciństwie podświadomego poczucia niższości i niskiej samooceny. Dążenie do władzy to tylko jedna z rozpowszechnionych prób człowieka uciec przed samym sobą, a działalność polityczna staje się środkiem hyperkompensacji kompleksu niższości. Homo politicus przenosi motywy osobiste na obiekty społeczne, racjonalizując je z punktu widzenia interesu społecznego. Arena polityczna, według Lasswella, to nadzwyczaj wygodne miejsce dla zrekompensowania dziecięcej traumy. Posiadanie władzy, w ten sposób, nie tylko nie zapewnia zabezpieczenia przed zachorowaniem na zaburzenie psychiczne, wręcz przeciwnie – ona (władza) daje żyzną glebę dla jego późniejszego rozwoju.

W 2002 roku pod czas corocznego zjazdu Asocjacji brytyjskich neurologów i psychiatrów lord David Owen – lekarz i polityk (były minister spraw zagranicznych i opieki zdrowotnej Wielkiej Brytanii) – wygłosił wykład o wpływie ciężkiej choroby na podjęcie decyzji przez liderów politycznych, który został wkrótce opublikowany jako artykuł w cokwartalnym czasopiśmie medycznym, a w roku 2008 został rozwinięty w książkę „Historia choroby: dolegliwości liderów światowych ostatniego stulecia”. Sir Owen nie tylko przeanalizował wpływ zaburzeń psychicznych na karierę polityczną Winstona Churchilla, Adolfa Hitlera, Johna Kennedy’ego, Borisa Jelcyna, Nikity Chruszczewa, Abrahama Lincolna, Margaret Thatcher i innych polityków, ale opisał też hybris-osobowość – zespół pewności siebie u osób posiadających władzę.

Hybris można traktować jako całokształt oznak specyficznej deformacji zawodowej powstającej w rezultacie nadużycia władzy każdego rodzaju i na każdym poziomie.

Niżej wymienione są podstawowe kryteria kliniczne hybris-osobowości:

A) Koniecznym jest posiadanie władzy przez co najmniej 1 rok;

B) Spełnienie co najmniej trzech spośród poniższych kryteriów, przy czym jeden z nich musi być specyficzny (5,6,10,12 czy 13, tutaj zaznaczone kursywą):

  1. Skłonność do postrzegania świata jako areny, gdzie można wykorzystywać swoją siłę i zdobywać sławę, a nie miejsca pełnego problemów wymagających rozwiązania.
  2. Predyspozycja do popełnienia czynów, które następnie przedstawiane są wyłącznie w dobrym świetle; wyolbrzymianie ich znaczenia dla otoczenia.
  3. Nadmierna troska o własny imidż i sposób jego wyrażania.
  4. Mesjańska maniera opowiadania o własnych dokonaniach, tendencja do samowywyższania się w mowie i manierach.
  5. Przesadna identyfikacja siebie z narodem czy inną grupą ludzi do tego stopnia, że własne chęci, myśli i potrzeby zaczynają być przypisywane całemu narodowi bądź grupie ludzi.
  6. Używanie królewskiego „my”.
  7. Nadmierna wiara we własne osądy, doświadczenie i opinię.
  8. Lekceważenie i pogarda do opinii innych.
  9. Nonszalanckość i impulsywność w podjęciu decyzji.
  10. Wiara w to, że lider nie podlega sądowi świeckiemu i opinii kolegów, i że tylko Bóg i historia mogą należycie ocenić jego/jej dokonania (oraz niezachwiana wiara w to, że na sądzie bożym czy sądzie historii on/ona niewątpliwie zostaną uniewinnieni).
  11. Nadmierna pewność siebie i pewność we własnych siłach.
  12. Utrata kontaktu z rzeczywistością i samoizolacja od zwykłych śmiertelników.
  13. Tendencja do pozwalania sobie na „szeroką wizję problemu”, zwłaszcza jego moralnej strony, uniknięcia dyskusji o praktyczności i bezpieczności własnych decyzji.
  14. Następne niekompetentne prowadzenie polityki, którą można określić jako „wyniosłą niekompetencję”.

Im dłużej człowiek posiada władzę, tym bardziej prawdopodobnym jest rozwój hybris-zespołu. Atmosfera omnipotencji może się rozwinąć wokół lidera każdej rangi, ale im wyższe jest stanowisko, tym wyższe ryzyko. Nawet demokratycznie wybrani przywódcy otaczani są szczególnym czczeniem wewnątrz danej sytuacji politycznej. Hybris-osobowość jest bardziej charakterystyczna dla szefów rządów, bez względu, czy te rządy są demokratyczne, czy nie. Cechy osobowościowe zapobiegające zachowaniu jakościowego kontaktu z rzeczywistością pod czas posiadania władzy sprzyjają szybkiemu rozwojowi hybrisu. Narcystyczne, antyspołeczne i histeryczne cechy stają się żyzną patoplastyczną glebą dla pojawienia się przyszłych „wyniośle niekompetentnych” dyktatorów nawet w krajach demokratycznych.

Szereg charakterystyk określających błyskawiczny rozwój zaburzenia (zbyt wysoka samoocena, impulsywność, egocentryzm, pogarda do podwładnych) związane są ze zmianami normalnego funkcjonowania brzuszno-przedśrodkowej kory przedczołowej, układu limbicznego i podwzgórza bocznego. Diagnoza różnicowa powinna zatem prawdopodobnie zawierać oznaki zawodowej deformacji człowieka posiadającego władzę, histeryczne i narcystyczne zaburzenia osobowości”.

      Messer-Chups-Super-Megera
Podziel się: